Chuẩn bị mặt bằng khi cẩu hàng là toàn bộ công tác khảo sát, san nền, dọn chướng ngại và thiết lập vùng an toàn tại khu vực xe cẩu sẽ đứng và hoạt động. Nếu bỏ qua bất kỳ hạng mục nào, rủi ro lún nền, đổ cẩu hoặc vướng đường điện có thể xảy ra ngay giữa ca làm. Checklist 12 mục dưới đây giúp đơn vị thi công và chủ hàng kiểm soát mặt bằng theo đúng trình tự trước khi xe cẩu vào vị trí.
Vì sao chuẩn bị mặt bằng quyết định an toàn cả ca cẩu?
Mặt bằng không đạt yêu cầu là nguyên nhân hàng đầu gây sự cố lật cẩu và gãy chân chống tại các công trình xây dựng, kho bãi. Khi nền đất yếu, chân chống (outrigger) của xe cẩu không phân bổ được tải trọng đều, chỉ cần chênh lệch vài phân cũng đủ khiến xe mất ổn định ở tầm với xa.
Ngoài yếu tố nền đất, chướng ngại vật trên cao như dây điện, mái tôn nhô ra hoặc cành cây lớn đều có thể va vào cần cẩu trong quá trình xoay tay cần. Bất kỳ va chạm nào ở độ cao cũng tiềm ẩn nguy hiểm cho cả người và hàng hóa bên dưới.
Việc chuẩn bị trước còn giúp giảm đáng kể thời gian chờ tại công trường. Một mặt bằng sẵn sàng cho phép xe cẩu vào vị trí, bung chân chống và bắt đầu nâng hàng trong khoảng 15 đến 30 phút. Ngược lại, nếu phải dọn dẹp hoặc gia cố tại chỗ, thời gian trễ có thể kéo dài 2 đến 3 giờ và phát sinh thêm chi phí thuê cẩu theo giờ.
Checklist 12 mục chuẩn bị mặt bằng khi cẩu hàng
Dưới đây là 12 hạng mục cần kiểm tra và hoàn tất trước khi xe cẩu đến công trình. Thứ tự sắp xếp theo trình tự thực hiện thực tế, từ khảo sát ban đầu đến kiểm tra lần cuối.
1. Khảo sát hiện trạng mặt bằng
Đo đạc diện tích khu vực xe cẩu sẽ đứng, ghi nhận độ dốc, vị trí các công trình lân cận và khoảng cách đến điểm nâng hàng. Bước này nên thực hiện ít nhất 1 đến 2 ngày trước ngày cẩu để còn thời gian xử lý nếu phát hiện vấn đề.
2. Đánh giá sức chịu tải của nền đất
Xác định loại nền (đất sét, đất cát, đất đắp, bê tông) và ước tính khả năng chịu tải. Nền đất mềm sau mưa hoặc đất mới đắp chưa đầm kỹ có sức chịu tải thấp hơn nhiều so với nền bê tông hoặc nền đất tự nhiên đã đầm chặt. Nếu nền yếu, cần gia cố bằng tấm thép hoặc đổ đá dăm trước khi xe cẩu vào.
Lưu ý: tải trọng tập trung tại mỗi chân chống của xe cẩu có thể lên tới hàng chục tấn, gấp nhiều lần trọng lượng bản thân xe.
3. Rà soát hệ thống ngầm bên dưới
Kiểm tra bản vẽ kỹ thuật hoặc liên hệ đơn vị quản lý hạ tầng để xác định đường ống nước, cáp điện ngầm, cống thoát nước hoặc hầm kỹ thuật nằm dưới khu vực đặt cẩu. Đặt chân chống lên vị trí có hệ thống ngầm có thể gây sập hố hoặc đứt đường ống, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả ca cẩu và hạ tầng xung quanh.
4. San phẳng và gia cố khu vực đặt cẩu
Khu vực xe cẩu đứng cần được san phẳng với độ nghiêng tối đa theo khuyến cáo của nhà sản xuất, thông thường không quá 1%. Nếu nền đất tự nhiên, nên đầm chặt hoặc trải đá dăm, lót tấm thép dày tối thiểu 20 mm tại các vị trí chân chống.
5. Dọn chướng ngại vật trên mặt đất
Loại bỏ vật liệu xây dựng rời, đống phế thải, ống thép, dây cáp, gạch vỡ và bất kỳ vật cản nào trong bán kính hoạt động của cẩu. Khu vực cần thông thoáng không chỉ ở điểm đặt cẩu mà còn cả hướng xoay tay cần và vị trí hạ hàng.
6. Kiểm tra chướng ngại vật trên cao
Rà soát toàn bộ đường điện trung thế, hạ thế, dây cáp viễn thông, mái che, cần trục tháp lân cận hoặc cành cây lớn trong phạm vi tầm với và chiều cao hoạt động của cẩu. Theo quy định an toàn điện, khoảng cách tối thiểu giữa bất kỳ bộ phận nào của cẩu với đường điện trung thế phải từ 4 m trở lên. Nếu không đảm bảo khoảng cách, cần liên hệ điện lực cắt điện trước khi thi công.
7. Kiểm tra đường vào và lối di chuyển
Xe cẩu có kích thước lớn, cần chiều rộng lối vào tối thiểu 3 đến 4 m tùy loại cẩu và bán kính quay đầu phù hợp. Kiểm tra thêm tải trọng cầu đường trên lộ trình, chiều cao gầm cầu vượt và đảm bảo không có vật cản chặn lối ra vào. Nếu cần, bố trí người hướng dẫn tại các điểm cua hẹp.
8. Chuẩn bị tấm lót và đệm kê chân chống
Tấm lót (crane mat) hoặc đệm kê chân chống dùng để phân tán tải trọng từ chân chống xuống nền đất, giảm nguy cơ lún cục bộ. Kích thước tấm lót phải đủ rộng so với bàn chân chống, thông thường diện tích tấm lót gấp 3 đến 5 lần diện tích tiếp xúc của chân chống. Tấm lót phải được đặt trên nền phẳng, không được kê trên mép hố, mép taluy hoặc nền bị rỗng bên dưới.
9. Thiết lập vùng cách ly an toàn
Dùng dây cảnh báo, cọc tiêu hoặc rào chắn tạm để khoanh vùng bán kính hoạt động của cẩu. Không cho phép người không liên quan đi vào khu vực bên dưới tầm nâng và hướng xoay cần. Đặt biển cảnh báo tại các lối vào khu vực cẩu hàng.
10. Kiểm tra thời tiết trước ngày cẩu
Gió mạnh, mưa lớn hoặc sương mù dày đều ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn cẩu hàng. Đa số nhà sản xuất xe cẩu khuyến cáo ngừng nâng hàng khi tốc độ gió vượt 20 km/h đối với tải lớn hoặc hàng có diện tích cản gió rộng. Theo dõi dự báo thời tiết ít nhất 24 giờ trước và có phương án dời lịch nếu điều kiện không thuận lợi.
11. Lập phương án cẩu và phân công nhân sự
Trước ngày thi công, cần có phương án cẩu bằng văn bản ghi rõ: trọng lượng hàng nâng, tầm với yêu cầu, loại xe cẩu sử dụng, vị trí đặt cẩu, hướng nâng và hạ hàng. Nhân sự tối thiểu gồm người phụ trách tín hiệu (signalman), người buộc móc (rigger) và người giám sát an toàn. Mỗi người phải hiểu rõ nhiệm vụ và quy ước tín hiệu trước khi bắt đầu.
12. Kiểm tra tổng thể lần cuối trước khi xe cẩu vào vị trí
Ngay trước khi xe cẩu di chuyển vào, chạy lại toàn bộ 11 mục trên theo dạng kiểm tra nhanh. Xác nhận nền đất vẫn ổn định (đặc biệt nếu trời mưa sau lần khảo sát trước), chướng ngại đã dọn sạch, vùng an toàn đã được khoanh, nhân sự đã có mặt và phương án cẩu đã được duyệt. Chỉ cho phép xe cẩu vào vị trí khi tất cả các mục đều đạt.
3 sai lầm phổ biến khiến mặt bằng không đạt yêu cầu cẩu hàng
Bỏ qua ảnh hưởng của thời tiết lên nền đất là sai lầm thường gặp nhất. Mặt bằng khảo sát lúc trời nắng có thể thay đổi hoàn toàn sau 1 trận mưa lớn, nhất là nền đất sét hoặc đất đắp. Nên kiểm tra lại nền đất vào sáng ngày cẩu nếu có mưa trong 24 giờ trước đó.
Sai lầm thứ 2 là ước lượng bằng mắt thay vì đo đạc. Nhiều trường hợp xe cẩu đến nơi mới phát hiện lối vào hẹp hơn dự kiến hoặc khoảng cách đến điểm nâng quá xa so với tầm với của cẩu. Việc đo đạc cụ thể chiều rộng lối vào, khoảng cách từ vị trí đặt cẩu đến điểm nâng, chiều cao chướng ngại vật trên cao giúp chọn đúng loại cẩu ngay từ đầu.
Sai lầm thứ 3 là không rào chắn vùng nguy hiểm. Tại nhiều công trình, công nhân vẫn qua lại bên dưới tầm nâng trong lúc cẩu đang hoạt động. Đây là vi phạm nghiêm trọng quy tắc an toàn lao động và có thể dẫn đến tai nạn chết người nếu hàng rơi.
>>> CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM:
- Kinh nghiệm thuê xe cẩu: 10 điều cần Kiểm Tra trước khi thuê
- Kích thước xe cẩu tự hành 3,5 – 15 tấn chi tiết Nhất
Nếu chưa chắc chắn về sức chịu tải nền đất hoặc không gian tại công trình có phù hợp với loại cẩu cần dùng, nên gửi ảnh chụp và bản vẽ mặt bằng cho đơn vị cho thuê cẩu trước ít nhất 2 ngày. Xe Cẩu Hoàng Đạt hỗ trợ khảo sát và tư vấn phương án cẩu phù hợp điều kiện mặt bằng thực tế tại TP.HCM qua hotline: 0931 901 239.
XE CẨU HOÀNG ĐẠT
Địa chỉ: 2384/20/5 Quốc lộ 1A, P. Trung Mỹ Tây, Quận 12, TP.HCM
Hotline: 0931 901 239
Website: https://xecauhoangdat.com/
Email: congtyvantaihoangdat@gmail.com
